Title Page

Heb je een vraag? LIV luistert,
informeert en denkt met je mee !

Familie & relatie
Trouwen of samenwonen

Alle voor- en nadelen van trouwen of samenwonen.

Lees meer

Trouwen of samenwonen

Het was liefde op het eerste gezicht. Snel gaan samenwonen was een vanzelfsprekende volgende stap en misschien rennen er ondertussen al zelfs kindjes door het huis. De tijd vliegt en in al die drukte hebben jullie nog geen moment gevonden om jullie relatie te officialiseren. Maar ‘niets doen’ is ook een keuze die gevolgen heeft.

Vaak is de keuze om niet in het huwelijksbootje te stappen een pragmatische beslissing. Een huwelijk brengt meer rompslomp met zich mee, een huwelijksfeest kost veel en vaak zijn er andere prioriteiten (kinderen, verbouwingen, ...). Koppels hebben weinig zin in  een snel afgehandeld burgerlijk huwelijk - we trouwen minder vaak, maar als we het doen willen we het wel ineens goed doen met een groots feest . Oudere mensen willen soms niet nog eens trouwen en wonen liever samen. Ze hoeden zich zo ook voor erfenisproblemen tussen de families of het verlies van hun overlevingspensioen. Maar er zijn ook heel wat jongeren die er bewust voor kiezen om niet te trouwen. Het huwelijk zien ze als een té definitieve status en samenwonen vormt het ideale alternatief.

Maar is dat wel zo’n goede keuze? Alle voor- en nadelen op een rijtje.

“In goede en kwade dagen”

Dit is meer dan zomaar een zinnetje dat je uitspreekt bij de huwelijksgeloften. Juridisch gezien verbinden huwelijkspartners zich ertoe elkaar hulp en financiële bijstand te verlenen en ‘het nodige te verschaffen’. Met andere woorden: na een eventuele breuk moet je je partner onderhouds- of alimentatiegeld betalen. Dat is niet zo bij wettelijk samenwonenden, ook niet als een van de twee bijvoorbeeld thuis is gebleven om voor de kinderen te zorgen. Voor kinderen is er wél zowel na een huwelijk als na een wettelijke samenwoning een onderhoudsbijdrage.

Juridische verschillen vanaf het prille begin

Een mogelijke verklaring voor het succes van wettelijk samenwonen is de eenvoudige en snelle procedure. Het volstaat om een schriftelijke verklaring tegen ontvangstbewijs te bezorgen aan de ambtenaar van de burgerlijke stand. Twee mensen die – al dan niet wettelijk – samenwonen, kunnen specifieke voorwaarden regelen in een samenlevingscontract voor de notaris. Dat is echter niet verplicht.
De ambtenaar van de burgerlijke stand sluit het af. Die wijst de kersverse echtgenoten op de rechten en plichten die in elk huwelijk gelden. Ze moeten elkaar trouw blijven, samenwonen, alle beslissingen over de gezinswoning samen nemen en naar vermogen bijdragen in de lasten van het huwelijk. Ze moeten elkaar helpen, niet alleen tijdens het huwelijk, maar ook na een scheiding.
De gevolgen van het huwelijk voor het vermogen en de schulden van de echtgenoten zijn in een heel pakket wettelijke regels vastgelegd. In een huwelijkscontract kunnen echtgenoten een eigen keuze maken. Wie feitelijk ongehuwd samenwoont, moet het stellen zonder al die bijzondere wetten: er zijn geen specifieke verplichtingen, noch bijzondere rechten, tenzij de samenwonenden dat zelf zijn overeengekomen.
De kloof tussen trouwen en wettelijk samenwonen is flink gedicht. Toch kun je in bepaalde gevallen nog diep vallen. Zorg dat je op voorhand weet waar en wanneer dat kan gebeuren, dan heb je nog de kans om tijdig in te grijpen.
Informeer je bij Liv of ga langs bij een notaris. Die weet ongetwijfeld raad!

Kan ik in mijn eentje beslissen om mijn huis te verkopen?

Nee. De gezinswoning van gehuwden en wettelijke samenwoners geniet een speciale bescherming. Zelfs als jij alleen eigenaar bent, kun je het goed niet zomaar verkopen. Alle beslissingen over de gezinswoning moet het koppel samen nemen. Wettelijke samenwoners genieten dezelfde bescherming als gehuwden. Feitelijke samenwoners hebben op dat vlak geen enkele bescherming.

Zijn mijn zuurverdiende centen van mij alleen?

Als je samenwoont of trouwde met scheiding van goederen, dan zijn ze inderdaad van jou. Maar voor wie zonder huwelijkscontract trouwde, geldt dat niet. Elke partner maakt aanspraak op de helft van het geld, ongeacht op wiens rekening het gestort wordt. Gehuwden en wettelijke samenwoners kunnen altijd worden aangesproken om de schulden te delen voor de ‘gezinslast’. Feitelijke samenwoners kunnen niet opdraaien voor de schulden van de partner, tenzij ze er mee voor tekenden.

Erven we van elkaar?

Als je huwelijkspartner overlijdt, erft de overblijvende echtgenoot altijd het vruchtgebruik van de gezinswoning met alle huisraad en meubilair. Dit betekent concreet dat wie overblijft in het huis mag blijven of het mag verhuren zolang hij leeft. De kinderen kunnen je niet verplichten het huis te verlaten om het te verkopen. Als er geen kinderen zijn, erft de echtgenoot het volledig gemeenschappelijk vermogen in eigendom. Ook bij samenwonenden verkrijgt de overblijvende partner sinds 2007 het vruchtgebruik van de woning, zonder dat daar een testament voor nodig is.
Sterft je huwelijkspartner bij een arbeidsongeval, dan krijgt je een uitkering via de werkgever van je partner. Die regel geldt niet voor wettelijke samenwonenden, tenzij dat notarieel werd vastgelegd in een apart samenlevingscontract.

Wat betekent het huwelijk financieel voor onze kinderen?

Bij kinderen binnen een huwelijk veronderstelt de wetgever dat de echtgenoot ook de vader van het kind is. Bij samenwonende partners moet de vader zijn kind uitdrukkelijk erkennen bij een ambtenaar van de burgerlijke stand. Als die erkenning achter de rug is - de moeder moet uiteraard ook akkoord gaan - heeft de vader dezelfde rechten en plichten als zijn getrouwde tegenhanger.
Beslist een van de partners om te stoppen met werken om voor de kinderen te zorgen, dan is een huwelijk nog steeds de betere optie. Bij een overlijden of een relatiebreuk is de overblijver, die geen inkomen heeft, dan beter beschermd. Het inkomen van de werkende partner wordt dan immers beschouwd als ‘gemeenschappelijk vermogen’, waarop de andere helft deels recht heeft. Ongehuwd samenwonenden hebben zo’n gemeenschappelijk vermogen niet.

Wat zijn de gevolgen voor de belastingen?

Fiscaal is er geen verschil meer tussen trouwen en wettelijk samenwonen. In beide stelsels worden beide partners belast op de gemeenschappelijke en de persoonlijke inkomsten, en ze moeten ook maar één gemeenschappelijke belastingaangifte invullen.  Feitelijk samenwonenden worden fiscaal beschouwd als alleenstaanden.

En wat met mijn pensioen?

Ook voor de berekening van het pensioen is er geen wezenlijk verschil meer tussen trouwers en wettelijke samenwonenden als beide partners een volledige loopbaan achter de rug hebben.
Als maar een van de twee gewerkt heeft, wordt het pensioen van de werkende partner in het geval van een huwelijk verhoogd met 15%.
Wettelijke samenwonenden hebben geen recht op zo’n gezinspensioen. Ook hier weer zijn er geen rechten voor de feitelijke samenwonenden.
Het overlevingspensioen is een belangrijk voordeel dat is voorbehouden voor getrouwde koppels. Als een van beide partners in een huwelijk overlijdt, krijgt de overblijvende partner onder bepaalde voorwaarden zo'n aanvullend overlevingspensioen. Bij wettelijk samenwonenden geldt dat niet.

Hoe moeilijk is het om uit elkaar te gaan?

Als er een haar in de boter komt te zitten, heeft wettelijk samenwonen als ‘voordeel’ dat je het sneller ongedaan kan maken, gewoon aan het loket van de burgerlijke stand van het gemeentehuis. Huwelijkspartners moeten daarentegen een hele echtscheidingsprocedure doorlopen.